لزوم افزایش جمعیت جوان کشور در کلام مقام معظم رهبری جامعه

لزوم افزایش جمعیت جوان کشور در کلام مقام معظم رهبری

میزان جمعیت هر جامعه ای می تواند یکی از شاخص های توانمندی آن جامعه محسوب شود. در کشور ایران سال هایی را مشاهده می کنیم که به علل مختلف، سیاست کلی کشور به سمت کاهش جمعیت متمایل بوده و در این زمینه نیز تا حد قابل توجهی پیش رفته است. آن چه که طی سال های اخیر نمود و بروز بسیاری یافته، حرکت کشور به سمت کاهش جمعیت جوان در سال های آتی را نمایان می کند که این مسأله می تواند کشور ایران را از جهات مختلف در معرض خطرات جدی و چه بسا جبران ناپذیری قرار دهد. رهبر معظم انقلاب طی سال های اخیر این مسأله را با جدیدت به مسئولین و ملت ایران بارها گوشزد نموده و خطرات تحدید نسل و راه کار های افزایش جمعیت را به مناسبت های گوناگون بیان فرموده اند در این نوشتار بر آنیم تا سیر فرمایشات معظم له را بررسی نماییم.



 

سال 1368
همانگونه که در بخش نخست این نوشتار اشاره شد، به اقتضای علل مختلف، کشور این نیازمند کنترل جمعیت در بازه ای از زمان بوده است اما با دقت در بیانات مقام معظم رهبری در می یابیم که ایشان از همان ابتدا قایل به ظرفیت عظیم کشور ایران و توانمندی های بالای این کشور در زمینه افزایش جمعیت بوده اند و این نکته می تواند به موقتی بودن سیاست کنترل جمعیت از منظر ایشان دلالت داشته باشد. به عنوان نمونه به فرازی از بیانات معظم له در دیدار با اقشار مختلف مردم در همان سال 1368 که ابتدای ولایت ایشان بوده است اشاره می کنیم:
«
كشور ما يكى از نادرترين كشورها در زمينه‌ هاى عمران و آبادانى است. ما اگر دو برابر امروز هم جمعيت داشته باشيم، باز هم مى‌ توانيم بدون كمترين نيازى به كشورهاى ديگر، خود را به بهترين وجه اداره كنيم. اين ظرفيت خوب، هم در خاك بابركت ما، و هم در استعدادهاى انسانى ممتاز كشور، و هم در دستورات و روش و قانون اساسى، و هم در مسئولان ما وجود دارد».1
با توجه به روند پرشتاب سیاست کنترل جمعیت در ایران و تأثیرات گوناگون ناشی از اعمال این سیاست در عرصه های مختلف، رهبر معظم انقلاب از سال 1390 به طور جدی توقف سیاسیت کنترل جعیت را خواستار شده و به صراحت اعلام می دارند که سیاست کشور باید بر ازدیاد جمعیت مستقر گردد.
«
جمعيت كشور، هفتاد و پنج ميليون. البته بنده همين جا عرض بكنم؛ من معتقدم كه كشور ما با امكاناتى كه داريم، مي تواند صد و پنجاه ميليون نفر جمعيت داشته باشد. من معتقد به كثرت جمعيتم. هر اقدام و تدبيرى كه مي خواهد براى متوقف كردن رشد جمعيت انجام بگيرد، بعد از صد و پنجاه ميليون انجام بگيرد!».2
در این فراز، ایشان روی یکی از محورهای اساسی و چشم اندازهایی تأکید می فرمایند که درواقع در اغلب فرمایشاتی که به موضوع جمعیت اشاره داشته اند به این امد و غایت نیز اشاره دارند و ان داشتن 150 میلیون جمعیت است. اشاره به این نکته بیانگر حساب شدگی و دقت بالای معظم له است ایشان در عین حال که معتقد به افزایش جمعیت هستند به این نکته نیز توجه دارند که این رویکر بایستی حساب شده و به دور از نگاه های سطحی و مقطعی باشد.
سال1391
در تابستان سال 1391 رهبر انقلاب بار دیگر در جمع مسئولان نظام به مبحث افزایش جمعیت اشاره می فرمایند. اما این بار با تأکیدی بیشتر و با اشاره های صریح به ضرورت توقف سیاست کنترل جمعیت، خطرات ادامه روند کنونی، لزوم فرهنگ سازی برای رشد جمعیت و نیز لزوم داشتن جامعه ای با نمای جوان به عنوان عاملی مهم در راستای نیل به پیشرفت در عرصه های علمی و ...
«
من اين را همين جا عرض بكنم؛ جمعيت جوان و بانشاط و تحصيلكرده و باسواد كشور، امروز يكى از عاملهاى مهم پيشرفت كشور است. در همين آمارهایى كه داده مي شود، نقش جوانهاى تحصيلكرده و آگاه و پرنشاط و پرنيرو را مى‌ بينيد. ما بايد در سياست تحديد نسل تجديدنظر كنيم. سياست تحديد نسل در يك برهه‌ اى از زمان درست بود؛ يك اهدافى هم برايش معين كردند. آنطورى كه افراد متخصص و عالم و كارشناسان علمىِ اين قسمت تحقيق و بررسى كردند و گزارش دادند، ما در سال ۷۱ به همان مقاصدى كه از تحديد نسل وجود داشت، رسيديم. از سال ۷۱ به اين طرف، بايد سياست را تغيير مي داديم؛ خطا كرديم، تغيير نداديم. امروز بايد اين خطا را جبران كنيم. كشور بايد نگذارد كه غلبه‌ نسل جوان و نماى زيباى جوانى در كشور از بين برود؛ و از بين خواهد رفت اگر به همين ترتيب پيش برويم؛ آنطورى كه كارشناسها بررسى علمى و دقيق كردند. اينها خطابيات نيست؛ اينها كارهاى علمى و دقيقِ كارشناسى‌ شده است. اگر چنانچه با همين وضع پيش برويم، تا چند سال ديگر نسل جوان ما كم خواهد شد -كه امروز قاعده‌ جمعيتى ما جوان است - و بتدريج دچار پيرى خواهيم شد؛ بعد از گذشت چند سال، جمعيت كشور هم كاهش پيدا خواهد كرد؛ چون پيرى جمعيت با كاهش زاد و ولد همراه است. يك زمانى را مشخص كردند و به من نشان دادند، كه در آن زمان، ما از جمعيت فعلى‌ مان كمتر جمعيت خواهيم داشت. اينها چيزهاى خطرناكى است؛ اينها را بايستى مسئولين كشور بجد نگاه كنند و دنبال كنند. در اين سياست تحديد نسل حتماً بايستى تجديدنظر شود و كار درستى بايد انجام بگيرد. اين مسأله‌ افزايش نسل و اينها جزو مباحث مهمى است كه واقعاً همه‌ مسئولين كشور -نه فقط مسئولين ادارى - روحانيون، كسانى كه منبرهاى تبليغى دارند، بايد در جامعه درباره‌ آن فرهنگ‌ سازى كنند؛ از اين حالتى كه امروز وجود دارد -يك بچه، دو بچه - بايد كشور را خارج كنند. رقم صد و پنجاه ميليون و دويست ميليون را اول امام گفتند3- و درست هم هست - ما بايد به آن رقمها برسيم».4
اشاره صریح و مستقیم به ضرورت افزایش جمعیت برای تأمین نیروی جوان و بانشاط در راستای پیشبرد اهداف کشور و جلوگیری از رکود حرکت کشور بسوی رشد و تعالی مادی و معنوی در این فرمایشات موج می زند بگونه ای که حتی افرادی که تقیدات مذهبی نداشته باشند صرف علاقمندی به کشور و آینده ایران، آنان را به این مسأله حساس و متوجه خواهد نمود. همچنین نکته جالب توجه دیگری که در خصوص این فرمایشات می توان به آن اشاره نمود این است که معظم له در ادامه  بیاناتی اشاره به بحث لزوم افزایش جمعیت می فرمایند که در آن به ضرورت آرمانگرایی، توجه به لزوم صرف هزینه برای نیل به آرمان ها و ... پرداخته اند و جمعیت جوان را به عنوان یکی از شاخص های ضروری دست یابی به آرمان ها عنوان می دارند و از این فرمایشات می توان نتیجه گرفت که تلاش برای رشد جمعیت جوان کشور یکی از ابزارهای نیل به آرمان هاست و از این رو باید در صورت نیاز برای آن هزینه نیز پرداخت؛ پس چنانچه افراد جامعه صرف سختی و مشقت های پیش روی فرزندآوری را علت خودداری از فرزنددار شدن معرفی کنند باید بدانند که وقتی به افزایش نسل به عنوان یکی از لوازم نیل به آرمان ها بنگرند آن وقت به راحتی برای آن حاضر به تحمل سختی و صرف هرینه های مختلف خواهند شد.

 

 

در پاییز سال 1391 مقام معظم رهبری در سفری که به استان خراسان شمالی دارند به مسأله لزوم افزایش جمعیت جوان کشور به طور صریح در جمع مردم این استان اشاره می فرمایند و این مسأله را از جلسات رسمی با مسئولان مختلف، به میان اقشار مردم نیز سرایت می هند.
«
يكى از مهمترين موجودى‌ هاى با ارزش ما، همين نسل جوانِ تحصيلكرده است. نسل جوان تحصيلكرده، هم شجاعت دارد، هم اميد دارد، هم نشاط و تحرك دارد. من همين جا در داخل پرانتز عرض بكنم؛ يكى از خطاهائى كه خود ما كرديم -بنده خودم هم در اين خطا سهيمم - اين مسأله‌ تحديد نسل از اواسط دهه‌ 70 به اين طرف بايد متوقف مي شد. البته اولى كه سياست تحديد نسل اتخاذ شد، خوب بود، لازم بود، ليكن از اواسط دهه‌ 70 بايد متوقف مي شد. اين را متوقف نكرديم؛ اين اشتباه بود. عرض كردم؛ مسئولين كشور در اين اشتباه سهيمند، خود بنده‌ حقير هم در اين اشتباه سهيمم. اين را خداى متعال و تاريخ بايد بر ما ببخشد. نسل جوان را بايد حفظ كرد. با اين روند كنونى اگر ما پيش برويم -من چندى پيش هم در ماه رمضان در سخنرانى گفتم - كشور پير خواهد شد. خانواده‌ ها، جوانها بايد توليد مثل را زياد كنند؛ نسل را افزايش دهند. اين محدود كردن فرزندان در خانه‌ ها، به اين شكلى كه امروز هست، خطاست. اين نسل جوانى كه امروز ما داريم، اگر در ده سال آينده، بيست سال آينده و در دوره‌ ها و مرحله‌ هاى آينده‌ اين كشور بتوانيم آن را حفظ كنيم، همه‌ مشكلات كشور را اينها حل مي كنند؛ با آن آمادگى، با آن نشاط، با آن شوقى كه در نسل جوان هست، و با استعدادى كه در ايرانى وجود دارد. پس ما مشكل اساسى براى پيشرفت نداريم».5
تأکید و اشاره به خطا بودن استمرار سیاسیت تحدید نسل در کنار پای فشاری به نیاز جامعه به نیروی جوان و تحصیل کرده  بیانگر این واقعیت است که آن چه موجب پیشرفت یک کشور در عرصه های گوناگون می شود امید و نشاط و ... است که این عناصر مسلماً در نسل جوان موج می زند. همین مسأله موجب افزایش سرعت حرکت کشور به سمت و سوی پیشرفت و رشد و تعالی می شود.
معظم له در همان سفر طی سخنرانی دیگری که با عنوان سخنرانی سبک زندگی شهرت یافته است دگر باره با رویکردی مطالبه گرانه به بحث جمعیت می پردازند.
«
حد زاد و ولد در جامعه‌ ما چيست؟ من اشاره كردم؛ يك تصميمِ زمان‌ دار و نياز به زمان و مقطعى را انتخاب كرديم، گرفتيم، بعد زمانش يادمان رفت! مثلاً فرض كنيد به شما بگويند آقا اين شير آب را يك ساعت باز كنيد. بعد شما شير را باز كنى و بروى! ماها رفتيم، غافل شديم؛ ده سال، پانزده سال. بعد حالا به ما گزارش مي دهند كه آقا جامعه‌ ما در آينده‌ نه چندان دورى، جامعه‌ پير خواهد شد؛ اين چهره‌ جوانى كه امروز جامعه‌ ايرانى دارد، از او گرفته خواهد شد. حد زاد و ولد چقدر است؟».6
باید توجه داشت که ایشان این فرمایشات را در میان سخنانی ارائه می فرمایند که در حال ترسیم کلی بایدها و نبایدهای تأسیس تمدن نوین اسلامی هستند در واقع گویی از منظر ایشان بحث جمعیت و رویکرد افزایش جمعیت محور ایشان یکی از ابعادی است که معظم له برای تشکیل تمدن نوین اسلامی و آن هم در بعد نرم افزاری این تمدن لازم می دانند. از مثالی که می آورند و البته سایر فرمایشات ایشان در موارد مختلف می توان به این نتیجه رسید که از منظر ایشان سیاست کنترل جمعیت در یک مقطع زمانی به طور موقت نیاز جامعه بوده است و باید اجرا می شده اما ایشان به استمرار این سیاست نقد جدی وارد می کنند. در خصوص برون رفت از مشکلاتی که در فرمایشاتشان به آن اشاره می فرمایند ادامه می دهند که اسلام بنمایه های حل مشکلات از جمله مشکلاتی که سبب رویکرد ملت به تحدید نسل شده است را دارد و  چند کلید واژه را اشاره می کنند اخلاق، حقوق و خردورزی!
در همین مبحث جمعیت، این واژگان شاه کلید حل مشلات است. اخلاق به معنای اعم آن می تواند شامل جلوگیری از اسراف و تبذیر، توکل نداشتن به خداوند و وعده های الهی، و ... بوده و بحث خردورزی نمایانگر لزوم رعایت قسط و اعراض از افراط و تفریط در این مسأله باشد.

 

 

سال 1392
«
فرزندآورى يك مجاهدت بزرگ است. ما با خطاهایى كه داشتيم، با عدم دقتهایى كه از ماها سر زده، يك برهه‌ اى در كشور ما متأسفانه اين مسأله مورد غفلت قرار گرفت و ما امروز خطراتش را داريم مى‌ بينيم؛ كه من بارها اين را به مردم عرض كرده‌ ام: پير شدن كشور، كم شدن نسل جوان در چندين سال بعد، از همان چيزهایى است كه اثرش بعداً ظاهر خواهد شد؛ وقتى هم اثرش ظاهر شد، آن روز ديگر قابل علاج نيست؛ اما امروز چرا، امروز قابل علاج است».7
در ادامه پیگیری علنی مبحث جمعیت، مقام معظم رهبری این بار در میان جمعی که در سالروز ولادت حضرت زهرا (س) به دیدار ایشان نایل شده اند، ضمن ترسیم جایگاه عظیم زن در خانواده و ... مجددا به این موضوع می پردازند. تأکید بر ضرورت و امکان علاج خطر حرکت کشور به سمت پیری و به تبع آن رکود که موجب عقب افتادن کشور از روند رو به رشد خود در عرصه های مختلف علمی و ... خواهد بود؛ از جمله شاخص های این فراز از فرمایشان معطم له است.
چند ماه بعد از این فرمایشان، در آخرین دیداری که مسئولان دولت دهم با ایشان دارند بار دیگر ضمن طرح مسأله جمعیت، به ناکافی بودن اقدامات صورت گرفته در این زمینه اشاره می فرمایند.
«
من پارسال ماه رمضـــــان همين جا مطلبى را گفتم و خب، مختصرى دنبال شد؛ نه به صــورت كامل. مسأله‌ تحديدنسل براى كشور ما خطر است؛ من به شما عرض بكنم. محدود كردن نسل، براى كشور ما يك خطر بزرگى است. ما در منطقه‌ خطر مبالغ زيادى پيش رفتيم، بايد برگرديم؛ مي توانستيم جلوى اين كار را بگيريم، نگرفتيم. آنچه كه متخصصين و كارشناسان، با نگاه‌ هاى علمى، با دقت علمى بررسى كرده‌ اند، ما را به اين نتيجه مي رساند كه با اين روند كنونى، كشور در آينده دچار مشكل فراوان خواهد شد؛ كشور دچار پيرى عمومى خواهد شد. اين تحديد نسل، چيز بدى است. البته شنيدم در مجلس طرحى در حال بررسى است؛ منتها آنطور كه براى ما نقل كردند، آن طرح جواب نمي دهد؛ اين مقدارى كه در اين طرح ديده شده، جوابگو نيست. مسئولين و علاقه‌ مندان و آشنايان با مقتضيات اين كار در مجلس، بايد توجه كنند و درست انجام دهند».8
در اوایل آبان ماه سال جاری برگزارکنندگان همايش ملى «تغييرات جمعيتى و نقش آن در تحولات مختلف جامعه» به دیدار مقام معظم می روند و معظم له بیانات بسیار مهم، جدی و دربردارنده راهکار ها و نوع نگرش فرهنگی به مقوله جمعیت در در جمع ایشان ایراد می فرمایند. در این بخش از نوشتار به محورها و نکات کلیدی این فرمایشات اشاره می کنیم:
«
بلاشك كشور بايد برود به سمت افزايش جمعيت؛ البته به‌نحو معقول و معتدل. مسأله‌ نماى جوان براى كشور يك مسأله‌ اساسى و مهم و تعيين‌ كننده است. ما اگر چنانچه با اين شيوه‌ اى كه امروز داريم حركت مي كنيم پيش برويم، در آينده‌ نه‌ چندان دور، يك كشور پيرى خواهيم بود كه علاج اين بيمارى پيرى هم درحقيقت در دسترس نيست. ما نمي خواهيم اين قضيه را با شعار و با «صلوات بفرستيد تمام بشود» و مانند اينها پيش ببريم؛ مي خواهيم مسأله به شكل عميق و علمى حل بشود؛ گره‌ هاى ذهنى‌ اى كه وجود دارد باز بشود، حقيقت قضيه روشن بشود .فرهنگ‌ سازى در اين مسأله مثل خيلى از مسائل ديگر اجتماعى، حرف اول را مي زند؛ بايد فرهنگ‌ سازى بشود كه متأسفانه امروز اين فرهنگ‌ سازى نيست، تعطيل است. بايستى از امكاناتى كه در كشور وجود دارد استفاده كنيد، فكر را در كشور بگسترانيد؛ آن‌ وقت فكرى هم كه گسترش پيدا مي كند، بايد فكر عميق و اساسى و منطقى و قانع‌ كننده براى هر كسى باشد؛
جوانب قضيه را بسنجيد، ببينيد چه چيزهايى است كه موجب مي شود جامعه‌ ما دچار ميل به كم‌ فرزندى بشود
همه‌ آن گره‌ هاى ذهنى‌ اى را كه وجود دارد در اين زمينه، بايد شما باز كنيد، يعنى صرفاً بيان فكر، بيان خواست و حتى شعارهايى در اين زمينه نباشد. واقعاً كار بشود، كار فكرى بشود؛ عوامل كاهش جمعيت و موجبات افزايش جمعيت به‌ نحو مطلوب و با اعتدال متناسب، درست سنجيده بشود، مطرح بشود [تا] اقناع بشوند افكار نخبگان. در اين زمينه خب الان عامه‌ مردم، بعضى‌ ها متدينند، بعضى‌ ها متعبدند، وقتى گفته مي شود، مي روند سراغ بارورى بيشتر؛ لكن نخبگان جامعه بايد قانع بشوند، بايد مسأله را قبول كنند؛ اگر نخبگان قبول كردند، كار سهل مي شود، كار فرهنگ‌ سازى آسان مي شود.
قطعاً اين كشور با اين سطح وسيع، با اين تنوع آب‌ و هوايى، با اين امكانات فراوان زيرزمينى، با اين استعداد بالقوه‌ علمى مي تواند يك كشور پرجمعيتى باشد و ان‌شاءالله خودش هم اين جمعيت را اداره كند؛ يعنى همچنان كه ما فكر مي كنيم كه اگر چهار پنج بچه افتاد روى دوش يك خانواده وضع زندگيشان چگونه خواهد شد، فكر اين را هم بكنيد كه اين چهار پنج بچه وقتى بزرگ شدند و كارى پيدا كردند و شغلى پيدا كردند چه كمكى مي توانند به پيشرفت كشور بكنند؛ يعنى اين را هم بايد فكر كرد».
با تأمل در این فرمایشات می توان نتیجه گرفت که مقام معظم رهبری در این فرمایشات در کنار تأکید بر ضرورت افزایش جمعیت و اشاره به خطرات کاهش جمعیت، وارد مرحله عملیاتی و ارائه راهکار، الگوهای نگرشی و حتی علل لزوم توجه به قشر نخبگان و تأثیرگذاری این قشر بر سایر اقشار جامعه و ... می شوند و گویی معظم له از این مرحله به بعد خود وارد مرحله اجرایی یک سیاست کلان شده اند.
در 19 آذر ماه سال جاری نیز مقام معظم رهبری در جمع اعظای شورای عالی انقلاب فرهنگی به مقوله جمعیت ذیل آسیب های اجتماعی که باید از طرق فرهنگی با آن مقابله شود اشاره می پردازند.
«...
مسأله‌ آخر هم، مسأله‌ آسيبهاى اجتماعى و علل فرهنگى آن است؛ ... [همین طور] مسأله‌ جمعيت. يكى از خطراتى كه وقتى انسان درست به عمق آن فكر مي كند، تن او ميل رزد، اين مسأله‌ جمعيت است؛ ...؛ مسأله‌ جمعيت را جدى بگيريد؛ جمعيت جوان كشور دارد كاهش پيدا مي كند. يك جايى خواهيم رسيد كه ديگر قابل علاج نيست. يعنى مسأله‌ جمعيت از آن مسائلى نيست كه بگوييم حالا ده سال ديگر فكر مي کنيم؛ نه، اگر چند سال بگذرد، وقتى نسلها پير شدند، ديگر قابل علاج نيست ...».9
جمع بندی
با توجه به روند فرمایشات مقام معظم رهبری و اشارات و تأکیدات ایشان بر موضوع جمعیت می توان گفت:
ایشان نیز معتقداند کشور ایران به طور طبیعی و جغرافیایی ظرفیت و پذیرش جمعیت بیشتر را دارد.
سیاست کنترل جمعیت به علل مختلف در بازه ای از تاریخ ایران ضروری بوده است.
سیاست کنترل جمعیت می بایست از اوایل دهه هفتاد بازنگری و حتی متوقف می شده است.
جمعیت جوان و برخورداری کشور از یک نمای جوان و پر نشاط، یکی از مهمترین شاخص ها و سرمایه های یک کشور است که می تواند حرکت و پیشرفت کشور را سرعت بخشد.
کاهش جمعیت جوان کشور یک آسیب جدی است.
کنترل روند کنونی برای حفظ آینده علمی کشور از رکود ضروری است که با گذر زمان شاید نتوان علاج این عارضه را نمود.
مهمترین راهکار علاج وضعیت کنونی، فرهنگ سازی و ارائه الگوهای فرهنگی است.
همه افراد توانمند و دارای جایگاه اجتماعی و مخاطب، باید در این عرصه وارد شوند.
باید ابعاد و  علل مختلف کاهش جمعیت به شکل معقول و منطقی مورد توجه باشد و تمام گره های ذهنی موجود پیرامون این موضوع باید مورد توجه باشد.
توجه به قشر نخبگان مقوله فرهنگ سازی را راحت تر خواهد نمود.



پاورقی
1.
دیدار با اقشار مختلف مردم، 1368/4/18.
2.
ديدار مسئولان نظام جمهورى اسلامى ايران، رمضان سال 1390.
3.
اشاره است به سخنرانی حضرت امام خمینی(ره) در تاریخ 1358/2/30 در شهر مقدس قم با موضوع توطئه بر ضد اسلام و روحانیت ـنقش روحانیت در نهضت‌ های اسلامی در جمع نمایندگان مردم بحرین و پاكستان که ایشان ضمن اشاره به ضرورت بیداری ملت ها می فرمایند: «آیا مسلمین، و خصوصاً حكومتهای اسلامی، چه وقت می‌ خواهند بیدار بشوند؛ چه وقتی می‌ خواهند اغراض شخصیۀ خودشان و آمال شخصی خودشان را كنار بگذارند و برای ملتها خدمت بكنند؟ مسلمین یك میلیارد تقریباً جمعیتند. الآن یك میلیارد جمعیت دنیا را تشكیل می‌ دهند. با دارا بودن همه چیز؛ ممالك غنی وسیع. و مملكت ایران ۳۵ میلیون حالا می‌ گویند جمعیت دارد. وسعتش آنقدر است كه برای صد و پنجاه میلیون تا دویست میلیون جمعیت كافی است. یعنی اگر دویست میلیون جمعیت داشته باشد، در ایران به رفاه زندگی می‌ كنند. و همین طور ممالك دیگر وسیعند. عراق وسیع است و جمعیت كمی دارد. چه وقت می‌ خواهند این حكومت‌ ها بیدار بشوند و دست از اغراضشان بردارند؟ و چه وقت می‌ خواهند مسلمین توجه بكنند به اینكه مصالحشان چه است و دردشان چه است؟ و چه وقت باید دوا كنند این درد را؟».
4.
دیدار با مسوولان نظام، رمضان سال 1391.
5.
بیانات در جمع مردم بجنورد ورزشگاه تختی (خراسان شمالی)، 1391/7/19.
6.
بيانات در دیدار جوانان استان خراسان شمالى‌، 1391/7/23 (سبک زندگی).
7.
در دیدار با مداحان در سالروز ولادت حضرت زهرا (س)،  1392/2/11.
8.
دیدار با مسوولان نظام: رمضان سال 1392.
9.
دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، 1392/9/19.

 

تاریخ: ۱۳۹۲/۱۰/۱۷
منبع : معصومه نادری- پژوهشکده عفاف

 

1024x768 Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

نظرات